Nỗi hối tiếc lớn nhất đời bạn

Hãy tưởng tượng tối nay bạn có một giấc mơ: bạn đi ngược thời gian tới tương lai, đến một thời điểm gần cuối đời mình. Ở đó, bạn gặp chính bạn của tuổi già, và bạn buột miệng hỏi một câu: “Nếu được sống lại cuộc đời này, mình sẽ làm gì khác đi?”

Bạn-của-tuổi-già trầm ngâm, nhìn ra xa. Nhưng đúng lúc câu trả lời sắp bật ra thì bạn tỉnh giấc.

Bạn nghĩ cái tôi tương lai đó sẽ trả lời thế nào?

Và biết được nỗi hối tiếc lớn nhất của mình từ bây giờ thì có ích gì cho bạn?

Ngoài đời thực, ta lấy được kiểu thông tin này bằng cách hỏi người khác về những điều họ tiếc — và thật ra ai cũng thích nghe những lời thổ lộ như vậy. Nhưng sẽ ra sao nếu bạn hỏi được hàng trăm người về nỗi hối tiếc lớn nhất đời họ, rồi xem điều nào được nhắc tới nhiều nhất?

Vài năm trước, một số nhà tâm lý đã làm đúng chuyện đó. Họ tổng hợp các nghiên cứu trước đây từng yêu cầu mọi người mô tả nỗi hối tiếc lớn nhất đời mình. Để gom cho gọn, mỗi nỗi tiếc được xếp vào một trong các nhóm: sự nghiệp, cộng đồng, giáo dục, gia đình, bạn bè, tài chính, sức khỏe, thời gian giải trí, làm cha mẹ, tình yêu, cái tôi, hoặc tâm linh.

Đây là bốn nhóm nổi lên nhiều nhất.

Bốn điều người ta tiếc nhất

1. Chuyện học hành. Nỗi tiếc này thường đến từ một trong hai hướng: (a) không được học hành đến nơi đến chốn, hoặc (b) hồi đó không chịu học tử tế hơn. Nhiều người thú nhận là ngày xưa họ học hời hợt, dành phần lớn thời gian bên đám bạn cũng lười học như mình.

Thoạt nghe hơi lạ — sao chuyện học lại bị tiếc nhiều hơn cả chuyện tình cảm, gia đình hay sức khỏe? Nhưng ngẫm kỹ thì học vấn kéo theo gần như mọi thứ khác. Học cao thường đi kèm thu nhập tốt hơn; mà khi không bị cái lo tiền bạc đè lên vai, hôn nhân dễ bền và đời sống gia đình cũng ổn định hơn. Về sức khỏe, nhiều nghiên cứu cho thấy trình độ học vấn là một trong những chỉ dấu dự đoán tuổi thọ tốt nhất — còn quan trọng hơn cả thu nhập hay loại nghề nghiệp. Nên khi ngồi nhìn lại đời mình, nhiều người nhận ra: giá mà học tới hơn, cuộc sống đã vững hơn và nhiều cửa mở ra hơn.

2. Nghề nghiệp. Người ta tiếc vì đã không theo đuổi công việc mình thật sự yêu. Thay vào đó, họ chọn một con đường an toàn hơn, hoặc lương cao hơn. Họ biết rõ từ sớm mình mê cái gì, nhưng thấy nó liều quá nên thôi. Kiểu như người mê vẽ mà cuối cùng vào ngân hàng ngồi, để rồi mấy chục năm sau vẫn thấy nhói mỗi lần cầm cây cọ.

3. Tình yêu. Nỗi tiếc ở đây muôn hình vạn trạng: cưới nhầm người, không chịu vun vén cho cuộc hôn nhân của mình, lỡ làm tổn thương người bạn đời, hay để tuột mất một người đặc biệt.

4. Làm cha mẹ. Cũng chia hai kiểu, mà hai kiểu này ngược nhau. Kiểu thứ nhất: có người ước gì hồi con còn nhỏ họ dành cho con nhiều thời gian hơn — họ thấy mình đã đổ quá nhiều sức vào những thứ khác, nhất là công việc.

Kiểu thứ hai thì khác hẳn: có người ước gì họ khoan sinh con thêm vài năm — họ tiếc vì có con quá sớm. Điều này gặp nhiều hơn ở phụ nữ. Không ít người ước mình hoãn chuyện lập gia đình lại để lo sự nghiệp, hoặc để sống, để trải nghiệm nhiều hơn trước đã.

Phần lớn những nỗi tiếc trong đời rơi vào bốn nhóm này. Và chúng hé lộ một điều: về lâu về dài, con người coi trọng cái gì nhất.

Nhưng đọc thôi thì chưa cứu được ai

Biết trước những nỗi tiếc đó không có nghĩa là ta sẽ tránh được. Bởi vì các sai lầm lớn hiếm khi đến từ một quyết định dứt khoát, có ý thức — kiểu chọn trường nào để học, hay có nên ly hôn không. Những điều khiến ta tiếc nhất thường lớn dần lên từ một chuỗi việc nhỏ, hoặc một chuỗi việc-không-làm, kéo dài qua nhiều năm.

Ví dụ: lần này qua lần khác lờ đi cuộc gọi cho đứa em mà bạn đang giận. Hàng trăm buổi tối lẽ ra có thể ngồi chơi với con nhưng lại bận. Hàng ngàn lần khất bài vở lại để làm việc khác. Không lần nào trong số đó đủ lớn để bạn nhận ra — cho tới khi cộng dồn lại.

Nên thỉnh thoảng hãy dừng lại nhìn những việc bạn đang làm mỗi ngày, và tự hỏi: cái mình đang làm (hoặc đang né) hôm nay, liệu có phải một mảnh của bức tranh lớn mà một ngày nào đó mình sẽ ngồi tiếc không?

Theo Ilan Shrira — Nguồn: Psychology Today