Dừng mơ mộng và bắt đầu hành động

Mơ mộng là một trong những cách né việc kín đáo nhất. Thay vì lên lịch tập và bỏ bớt cơm tối, bạn nằm tưởng tượng ra một thân hình săn chắc như vận động viên. Cảm giác lúc đó dễ chịu thật, chỉ có điều cái bụng thì vẫn y nguyên.

Thành công gần như luôn đòi hỏi thời gian, công sức và một chút rủi ro. Mà mơ thì nhẹ hơn làm nhiều. Trong cái mà nhà tâm lý Bill Knaus gọi là mơ mộng trì hoãn (fantasy procrastination), bạn lấy thành tựu tưởng tượng ra thế chỗ cho hành động thật. Bạn muốn được ghi nhận, muốn kiểm soát được cuộc đời mình, muốn thấy mình giỏi giang và dễ chịu — nhưng lại không muốn bỏ công ra ngay lúc này. Thế là thay vì bắt tay vào, bạn ngồi hình dung mọi thứ có thể đẹp đến đâu.

Trong cái thế giới tưởng tượng đó, bạn nắm quyền tuyệt đối. Trở ngại nào cũng vượt qua. Thành tựu xếp chồng lên nhau. Ai cũng trầm trồ nhìn bạn. Không áp lực, không lo lắng, chỉ có cảm giác thoả mãn. Vấn đề là bước ra khỏi giấc mơ đó, mọi thứ vẫn còn nguyên ở vạch xuất phát.

Vì sao mơ nhiều lại hại

Tưởng tượng quá đà luôn có kiểu tác dụng ngược, gậy ông đập lưng ông. Càng chìm sâu vào thế giới trong đầu, bạn càng xa rời những việc thật sự quan trọng. Bạn ít bắt tay theo đuổi thứ mình muốn, và những việc đáng làm cứ thế bị đẩy lùi ngày này qua ngày khác.

Mơ mộng trì hoãn không phải bệnh, không phải dấu hiệu gì bất ổn. Nhưng nó là cái bẫy hay lặp lại. Kiểu quen thuộc nhất: tự hứa với bản thân “để mai bắt đầu”, “qua Tết tính”, “xong đợt này rồi làm”. Phần lớn những lời hứa đó cũng chỉ là một dạng tưởng tượng. Chúng là mắt xích trong vòng lặp: trì hoãn — hứa lần sau sẽ khác — rồi lại trì hoãn.

Muốn gỡ vòng lặp này, trước hết phải nhìn ra nó đang phục vụ cho cái gì. Thử ba bài tập ngắn dưới đây.

Ba bước để thoát khỏi vòng mơ mộng

1. Giấc mơ này đang bảo vệ bạn khỏi điều gì? Hỏi thẳng: có phải bạn đang tự che chắn để khỏi nếm mùi thất bại? Có phải bạn ngại bỏ sức nên chọn con đường dễ hơn dù biết nó chẳng đi tới đâu? Hay tưởng tượng đang giúp bạn khỏi phải đối mặt với một nỗi sợ mà bản thân cũng thấy vô lý? Thường thì giấc mơ nào cũng đang làm một nhiệm vụ ngầm nào đó — tìm ra nhiệm vụ đó là gỡ được một nửa.

2. Cái gì đang nằm giữa giấc mơ và kết quả thật? Cứ hỏi câu này, câu trả lời sẽ hiện ra. Lấy ví dụ chuyện sợ nói trước đám đông. Thay vì tập đối mặt với nỗi sợ, bạn tưởng tượng mình đang đứng trên sân khấu, nói cuốn hút, cả hội trường im phăng phắc nghe. Giấc mơ đó giúp bạn giữ được hình ảnh đẹp về mình mà không phải trả giá gì — nhưng cũng chính nó khiến bạn không bao giờ bước lên bục thật. Đào sâu thêm, bạn có thể nhận ra: mình đặt cho bản thân một tiêu chuẩn hoàn hảo, rồi sợ chính cái tiêu chuẩn đó, sợ làm không tới. Thấy được thông điệp ngầm ấy rồi, bạn mới học được cách nói với nó nhẹ hơn mỗi khi nó nhảy ra chắn đường.

3. Không phải giấc mơ nào cũng vô ích. Ai cũng có lúc mơ mộng, và một số giấc mơ lại có ích thật. Bạn hình dung mình đi theo một hướng nghề mới — và điều đó đẩy bạn đi học, đi tìm khoá đào tạo để thật sự đổi nghề. Bạn tưởng tượng đang trò chuyện với người mình để ý — và tưởng tượng chỉ biến thành hiện thực khi bạn chịu nhắn tin, bắt chuyện bước đầu tiên; hoặc chí ít bạn biết rõ mình đang giậm chân tại chỗ với người đó. Khác biệt nằm ở chỗ giấc mơ có kéo theo một bước chân thật hay không. Vậy nên hãy nghĩ xem việc gì bạn có thể khởi động ngay bây giờ. Bước đầu tiên là gì? Làm bước đó đi.

Nhiều khi bạn sẽ không thấy rõ đường phía trước cho tới khi thật sự nhấc chân bước một bước. Trên một con đường cần sáng tạo, làm xong một việc mới mở ra cho bạn thấy bước kế tiếp — cái bước mà lúc đứng ngoài nhìn vào bạn không tài nào thấy được. Rồi bước đó lại hé lộ bước sau. Cứ thế, hành động đẻ ra hành động — điều mà ngồi mơ cả đời cũng không cho bạn được.

Nguồn: PsychologyToday